توسعه پایدار و دانشجویان ارشد مدیریت محیط زیست...

توی کلاس درس بیوسیستم های آبی نشستم. صحبت سر اینه که آیا ما باید اجازه بدیم عموم مردم به مناطق مهم زیست محیطی وارد بشوند یا نه.

دانشجو: تا مردم ما فرهنگ برخورد با محیط زیست طبیعی رو پیدا نکردند نباید اجازه ورود بهشون داده بشه!
من: خوب تا نبریم و برخورد وجود نداشته باشه که فرهنگش بوجود نمیاد.
استاد: درسته. نمونه اش هم سطل های زباله ای که جدیداْ توی محلات می گذارند. هیچکس دوست نداره محله اش کثیف باشه. من می بینم که مردم خودشون هم تقاضا می کنند که از این سطل ها نصب بشه که زباله هاشون سامان پیدا بکنه. یا نرده های پارک ها. یادمه که ۱۵ سال پیش که می خواستند نرده های پارک ساعی رو بردارند، همه مخالف بودند، اما برداشته شد و نرده های بقیه پارک ها هم برداشته شد. نتیجه اینکه الان دیگه مردم بلدند از پارک خوب استفاده کنند. یا لااقل اغلب بلدند!

---

از کلاس میایم بیرون. اون دانشجو قانع نشده.

دانشجو: می دونی میثم، من حرفم اینه که چرا باید طبیعت ایران بشه مثل تنگه واشی (تابلو معلوم بود روی مثالش کلی فسفر سوزونده!)
من: من نمیگم طبیعت ایران بشه مثل تنگه واشی، اما تا وقتی مردم به طبیعت نرن، هروقت که این وسط پاشون به طبیعت برسه همه عقده هاشونو خالی میکنن و حسابی طبیعت رو با خاک یکسان میکنن. الان وظیفه من و تو که اینجاییم و اینو می فهمیم و طبیعت رو میشناسیم اینه که به مردم بشناسونیم و روش بهره برداری درست رو یادشون بدیم.
دانشجوی دیگه (که همسرش سال دوم رشته خودمون و دانشکده خودمون درس میخونه): ببین من همین الان به ... (همسرش) میگم چراغ قرمزه، بمون تا سبز بشه، میگه کی حق منو رعایت می کنه!!! منم بهش حق میدم!!!!!!!!!

عملاْ دیگه حرفی برای گفتنم باقی نمی مونه. هرچند که وظیفه خودم می دونم بحث رو تا قانع کردنشون ادامه بدم چون می دونم بد پرت می گن، اما پیش خودم می بینم وقتی اوضاع دانشجوی محیط زیست که درس توسعه پایدار می خونه اینه، چه انتظاری از بقیه جامعه؟!؟!؟!

توسعه پایدار و اتوبوس...

سوار اتوبوس می شم. صبح زود است و صندلی خالی زیاد. روی یک صندلی می نشینم. ایستگاه بعد یکی از آقایونی که سوار می شود میاید تا در صندلی کناری من بنشیند. وقتی نگاه می کند می بیند صندلی خاک گرفته است. دستمالی از جیبش بیرون می آورد، صندلی را تمیز می کند و دستمال را از پنجره اتوبوس بیرون می اندازد!

-عذر می خوام، برای شما نظافت صندلی ای که روش میشینید مهمه، اما نظافت شهرتون مهم نیست؟

و هزار و یک توجیه که می شنوم!

انتظار

منتظر نشستی، روی گارد ریل لبه... نمی دونم بگم لبه چی! یک نیم خیابان خاکی، که این گارد ریل از لبه اتوبان جداش می کنه، اونهم در صورتی که توی فاصله ۲ متری بین گارد ریل و لبه پرتگاه، تعداد قابل توجهی درخت سرزنده و شاداب، طراوت خاصی به محیط می ده، و وسط این فاصله سه ژایه تو که دوربینت روش سواره با تو داره انتظار طلوع ماه رو می کشه.

روبروت افق باز تهران با ردیف لامپ های زردش چشم رو خیره می کنه و تو داری توی ذهنت کادرهات رو امتحان می کنی و این بین گاهی هم کادرها رو از داخل ویزور تماشا می کنی.

همراه با صدای موسیقی به این فکر می کنی که می تونی با لنز wide یک عکس از افق تهران بگیری و بعد با tele عکس ماه بزرگ شده رو روی عکس قبلی double expose کنی و چه شاهکارهایی از توش در بیاری و با خودت تصور می کنی وقتی عکس هات رو به بچه ها نشون میدی چه واکنش های تحسین برانگیزی ازشون می گیری. صدای موسیقی هم توی گوشت به اوج می رسه و بعد از ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه انتظار همه این ماجرا با دیدن ماه طلوع کرده از پشت ساختمانی که بخش کوچکی از افقت رو بسته بوده، مثل خرمگسی زیر دمپایی له میشه!

IDSS

گفتم شاید بد نباشه اینجا خبر بدم که آدرس موسسه کمی تغییر کرده.

آدرس جدید موسسه توسعه مطالعات علمی
تهران، خیابان انقلاب، ابتدای بهار جنوبی، برج بهار،
طبقه دهم، واحد ۷۴۹

تلفن: [phone]
تلفکس: ۷۷۶۱۵۲۱۰

لازم به توضیح است که ما ۷ طبقه بالا اومدیم، تقریباْ ۱ هفته هم میشه که این اتفاق افتاده.
کسی با ما کارداشت اینجاییم

استاد

مدت زمانی طولانی هیچ حس غریبی را تجربه نکرده بود. حس غریب از آن نوع که خود به آن می گفت. زمان زیادی از شروع دوران دانشجویی اش می گذشت. با خودش که صحبت می کردی، همه عمر خود را دانشجو می دانست و اظهار می کرد که دانشگاه قابل رها کردن نیست! بجز 4 معلم زنی که در دوران تحصیلات ابتدایی داشت، تنها سه چهار استاد زن را در دوران دانشجویی تجربه کرده بود. یکی استاد درس، نچسب، زشت و از دید او تا حد قابل قبولی خنگ! یکی بسیار مهربان و دوست داشتنی، و بیش از آن پیر. معلوم بود که در دوران جوانی، زیبایی را به حد کمال تجربه کرده است. پیر دختری که به شاگردان پسرش الطفات خاصی داشت. و دیگری در سنین میانه، جا افتاده و مهربان، و به وضوح مقید به اصول اخلاقی، و حتی مذهبی. اساتید مهربانش را دوست می داشت. در مورد برخی شان فکر می کرد که آنها هم دوستش دارند، یا حداقل از رفتارشان چنین بر می آمد. باقی را از قلم می اندازیم. حال که دورانی را پشت سر گذاشته بود، خیلی اتفاقات را تجربه می کرد. نوع روابطش بهتر می شد. اطرافیانش را روز به روز بیشتر دوست می داشت، و خودش را هم همینطور. به تازگی استاد زن جدیدی را تجربه می کرد. از اولین برخوردهایش با او حس خوبی داشت. مهربان بود و دوست داشتنی، و سادگی قابل توجهی داشت. مهمتر از همه اینکه از نظر او خنگ نبود! و این برایش مهم جلوه می کرد. چندان زنان را نمی شناخت، اما بسیار خوانده و شنیده بود. می اندیشید نگاهها و توجهات استاد به او بویی از هدفمندی و برنامه ریزی شدگی دارد. با وجود ظاهر ساده ای که داشت، با خود می اندیشید میان پسران موجودی زیبا و آسمانی به نظر می رسد. مثلاً در برخوردهایش دریافته بود که زنان موی لخت می پسندند، و این خوشحالش می کرد. اما اکنون نمی دانست این موضوع بر هدفمندی ای که به نظرش می آمد موثر بوده یا نه. می توانست جسارتش آن را ایجاد کرده باشد، یا ایده هایش. به هر حال اینها مهم نبود. آنچه مهم بود حسی بود که پیدا کرده بود، و ایده هایی در ذهن می آورد در مورد نظر ویژه استادش نسبت به خودش. حتی شنیده بود که او کسی را تحویل نمی گیرد، و به نظرش می آمد که تحویل گرفته می شود.

...

موضوعی برای تحقیق درس آن استاد انتخاب کرده بود. آن درس برایش بسیار پر اهمیت جلوه می کرد. از آن رشته خوشش آمده بود. حتی تصمیم گرفته بود که آن را ادامه بدهد. با آن استاد پیشنهاداتی را مطرح کرد. گاهی به این فکر می کرد که شاید نام این استاد برایش ارزشمند است. حداقل از آن ایده ای در ذهن داشت که هیچگاه به خاطره ویژه ای تبدیل نشده بود، اما همیشه خاطره ویژه بالقوه ای بود: یک دوست خوب و دوست داشتنی.
پیشنهاداتش را مطرح کرد. به نظر استادش فرد خوش فکر و ایده ای می رسید. استاد به او گفت در این موارد او نیز طرح ها و ایده هایی دارد، اما برایش مهم است که بعد از مطرح شدن توسط دیگران اجرا نشود. او نیز اذعان کرد که چون خودش هم ایده هایش را دوست دارد حق بهره برداری را همیشه برای مولف محفوظ می داند. نتیجه کار اول بسیار رضایت بخش بود. دیگر مطمئن بود که استادش نیز او را دوست می دارد. هرچند که جنس این دوست داشتن شاید از جنس علاقه یک استاد به شاگرد خوب و فعالش -چنان که می نمود- بود، یا بالاتر از آن، از جنس علاقه یک مادر به فرزندمانده اش، اما او را دوست می داشت.

بعد از پروژه اول، این پیشنهاد استادش بود که کار را به نتیجه برسانند و به یک مقاله تبدیل کنند، که بسیار خوشحالش کرده بود. پذیرفت و شروع کردند. خیلی سخت کوشانه و با جدیت و سرعت بالا کار می کرد و گاهی این استادش را خسته می کرد. هرچه بود انرژی او را نداشت.  اما به هیچ وجه نمی خواست جا مانده باشد -که هر دو می دانستند مانده و به روی خودش هم نمی آورد. برای اینکه مداوم تر در جریان امور باشد شماره تلفن رد و بدل کرد. بعد از مدتی به یک تعطیلات چند روزه برخوردند و دعوت شد تا برای پیگیری کارها به منزل استاد سری بزند. برایش شگفت آور بود، همانگونه که پیشنهاد مقاله یا رد و بدل کردن شماره بود، و همانطو که لحن مهربان، صمیمی و دوستانه شگفت آور بود. دیگر اکنون دوستش می داشت، همانطور که مادر یا یک دوست صمیمی و خوب را دوست می داشت. برای کاری که با او می کرد حسابی ارزش قایل بود و زمان می گذاشت. می خواست همیشه چیز جدیدی برای گفتن داشته باشد. آن چند روز نیز حسابی کار کرده بود. خوانده بود، نوشته بود و تحلیل کرده بود. ایده های جدید پرورانده بود و جدول ها و نمودار ها ساخته بود.

به زمان قرار نزدیک می شد. کارها را بست و بلند شد. هنوز به اندازه کافی زمان داشت. ابتدا به حمام رفت و بعد از ان حسابی به خود رسید. در انتخاب پوشش سلیقه خوبی داشت، اینبار وسواس هم به خرج داد. در تمام مدت ملاقاتش را در ذهن می آورد و با قرقره مکالمات و اتفاقات فرضی خوش بود. به اين فكر مي كرد كه چند نفر در منزل پذيراي او خواهند بود؟ ديدار چقدر رسمي و چقدر دوستانه خواهد بود؟ و فضاي مباحث علمي قرار است چگونه باشد؟ حتي به اين فكر مي كرد كه معماري و طراحي داخل منزل چه ويژگي هايي مي تواند داشته باشد؟ بالاخره به راه افتاد. آدرس سرراست بود؛ و به راحتي مي توانست آنجا را پيدا كند. زنگ را فشار داد. در باز شد. انگار قرار بود هيچ فرد ديگري جز او در اين لحظه پشت در نباشد. از بيرون، ساختمان ساده، شيك و كمي بزرگتر از متوسط به نظر مي رسيد. راهرو دلباز بود و بوي عطر در آن پراكنده بود. زماني كه به طبقه سوم رسيد، استاد با لباسي كه سادگي اش به چشم مي آمد -و همين از هميشه زيباتر جلوه اش مي داد- به استقبالش آمده بود. استاد دست دراز كرد.، با و دست داد. استاد لبخندي زد و صورتش را نزديك آورد و ...

داخل شدند و پذيرايي ساده اي به عمل آمد. گپ لذت بخش و صميمانه اي داشتند و كار را حسابي به نتيجه نزديك كردند. از كار كه فارغ شدند، استاد پيشنهاد شام را مطرح كرد. در تمام اين مدت حواسش بود كه بجز استاد فرد ديگري به خوشامد گويي نيامده است. فرصت خوبي بود تا بيشتر با استادش آشنا شود. شوهر استاد چند سالي بود كه مرده بود و دو فرزندش هم در دیگر نقاط دنيا به زندگي خود مي رسيدند. او نيز در اينجا تنها زندگي مي كرد و چه جالب كه مي گفت مدتي است ديگر احساس تنهايي نمي كند. با هم شام خوردند و گپ زدند و از ساعات خوش كنار هم لذت بردند. نه او مي خواست برود و نه استاد دوست داشت اين ميهماني پايان يابد. با وجودي كه كارهاي زيادي داشت، اما چنان غرق لذت مصاحبت با بهترين شاگردش بود كه علاقه اي به فكر كردن به كارهايش نداشت! از طرفي نمي دانست چگونه مي تواند موضوع را كش دهد. ناگهان فكر بكري به ذهنش رسيد. از شاگردش پرسيد آيا اهل نوشيدني هست؟ و او با لبخند پاسخ داد كه از اين پيشنهاد مسرور شده است، و زمان نوشيدن برخي از ديدگاه هايش را در اين مورد مطرح ساخت و ضمن آنها گفت كه برايش تعجب آور و جالب است كه استادش اهل نوشيدن باشد، و پاسخ شنيد كه اصولاً نيست، مگر در موارد بسيا خاص! و اين كلمه چنان زيبا در جمله جا خوش كرده بود كه مي توانست تمام احساسات خفته دانشجو را بر انگيزاند...

نوشیدند و استاد موسیقی ملایمی گذاشت. هریک به بهانه ای از جای خود برخاستند و باز به بهانه ای دیگر نزدیک یکدیگر ایستادند. دانشجو خود را مشغول تماشای یک عکس بسیار زیبا نمود و استاد به فاصله چند سانتیمتری پشت سرش ایستاد و در مورد تابلو مطالب غرور انگیزی گفت، که همه ما می دانیم با وجود صحت، مقصود دیگری داشت. دانشجو آرام برگشت. آنقدر به استاد نزدیک بود که نفسشان به صورت هم برخورد می کرد. در چشمان استاد می نگریست. هردو لبخند ولع انگیزی به لب داشتند و چشمانشان از مستی و چند چیز دیگر نیم باز می نمود، و هردو می دانستند که از هر لحظه دیگری هشیارترند. در اغلب داستان های مشابه، در این لحظه یا شاگرد به دلیل شرم و حیا و یا به دلیل احساس عدم توانایی و یا به هزار و یک دلیل دیگر آرام از کنار استاد می گذرد و با وی وداع می کند، و یا استاد با دلایل مشابه و ترس از هزار و یک اتفاق از آنجا دور می شود، و به هر حال هردو به همراه خواننده گرامی در خماری بدی باقی می مانند. اما اینبار، برخلاف تمام آن داستانها، آنچه اغلب ما دوست داریم اتفاق افتاد. یعنی هردو با آرامش بسیار شروع به در آغوش کشیدن یکدیگر کردند و سخت بدن دیگری را بر بدن خود فشردند، و بعد از جرعه دیگری که نوشیدند، عمیقاً یکدیگر را غرق بوسه کردند...

توسعه پایدار و تاکسی...

از دانشگاه میزنم بیرون. می خوام برم سمت دفتر. میرسم به خیابان انقلاب، تقاطع خیابان قدس. سوار تاکسی میشم. تاکسی خوب و سرحال و راحتی هست. اون کسی که سمت در نشسته پیاده میشه و من وسط میشینم. انگار قراره زودتر پیاده بشه. میرسه به مقصدش و پیاده میشه و بعد از اون آقایی مسن با موهایی سفید سوار میشه. در رو آروم به هم میزنه و درست بسته نمیشه.

• عذر میخوام در خوب بسته نشد. یک بار دیگه ببندیدش لطفاً
• جاده کوهستانی که نمیریم! اشکال از در خودشه. اگه سالم بود همون بار اول بسته میشد.
• الان هم در صدا میده، هم استهلاکش بالا میره و زودتر خراب میشه. فکر نمیکنم یک بار باز و بسته کردنش زحتمی داشته باشه!
• بفرمایید!

و راه رو باز میکنه که یعنی اگه زحمتی نداره خودت ببندش. من هم بدون باز و بسته کردن و تنها با یک کشش در رو کامل می بندم. توی مسیر تا برسم به مقصد با خودم فکر می کنم که من چجوری فکر میکنم و اون چجوری فکر می کنه. اون همون لحظه در حال استفاده از اون تاکسی هست، آگاهی هم درباره چجوری سالم نگهداشتن تاکسی داره، و بد استفاده میکنه. تاکسی ای که میدونیم مال دولت نیست که بودجه داشته باشه و بتونه هروقت خواست بهش رسیدگی کنه. همه ما تجربه سوار شدن به تاکسی های خراب و داغون که فنر صندلیش بیرون زده و به ترمزش هیچ اعتباری نیست رو داریم. هیچ کدوممون هم از این تاکسی ها دل خوشی نداریم، چون وقتی توش نشستیم آرامش خیال نداریم! این رو هم میدونیم که صاحبش هم دوست داره یک ماشین خوب و راحت داشته باشه و نمیتونه! بعد خودمون ازش درست نگهداری نمیکینم! تازه بگذریم از اینکه به اعتقاد من تاکسی یک وسیله حمل و نقل عمومی هست که صیانت ازش به عهده همه ماست. چون سالمش به خودمون آرامش میده و خرابش خودمون رو آزار میده.

تو همین افکار غوطه ورم که به مقصد میرسم و پیاده میشم. این بار هم در درست بسته نمیشه!!